Nhiều bố mẹ thắc mắc vì sao bé đã được cho bú no, thay tã sạch mà vẫn khó vào giấc, hay giật mình và thức giấc giữa đêm. Bên cạnh nhu cầu sinh lý, môi trường trong phòng ngủ là yếu tố ảnh hưởng khá rõ đến chất lượng giấc ngủ của trẻ. Ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm và tiếng ồn đều tác động đến việc bé có chìm vào giấc ngủ sâu hay không.
Vì sao giấc ngủ sâu quan trọng với trẻ nhỏ
Trong giai đoạn ngủ sâu, cơ thể trẻ tăng tiết hormone tăng trưởng, não bộ củng cố những gì bé đã học và trải nghiệm trong ngày. Trẻ ngủ không đủ hoặc ngủ chập chờn thường quấy khóc, ăn kém, khó tập trung khi thức. Vì vậy, việc chuẩn bị một không gian ngủ phù hợp không chỉ giúp cả nhà nghỉ ngơi tốt hơn mà còn hỗ trợ sự phát triển của bé.
Điều cần nhớ là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có chu kỳ ngủ ngắn hơn người lớn, nên dễ tỉnh giấc khi có kích thích từ bên ngoài. Một căn phòng ổn định, ít thay đổi sẽ giúp bé tự nối các chu kỳ ngủ mà không cần người lớn can thiệp quá nhiều.
Ánh sáng: dạy cơ thể bé phân biệt ngày và đêm
Ban ngày cần sáng, ban đêm cần tối
Nhịp sinh học của trẻ hình thành dần trong những tháng đầu đời. Ánh sáng tự nhiên vào ban ngày giúp cơ thể bé hiểu đây là lúc thức, còn bóng tối vào ban đêm kích thích cơ thể tiết melatonin, hormone gắn với cảm giác buồn ngủ. Bố mẹ nên cho bé tiếp xúc ánh sáng dịu ban ngày, mở rèm trong các giờ bé chơi và ăn, rồi giảm dần độ sáng khi gần đến giờ đi ngủ.
Hạn chế ánh sáng xanh và đèn quá chói
Màn hình điện thoại, tivi, máy tính bảng phát ra ánh sáng xanh có thể làm chậm quá trình tiết melatonin. Với trẻ nhỏ, tốt nhất nên tránh màn hình ít nhất một khoảng trước giờ ngủ. Trong phòng, hãy chọn bóng đèn ánh vàng ấm, đặt thấp và có thể điều chỉnh độ sáng. Nếu cần chăm bé ban đêm, một đèn ngủ mờ đặt xa giường là đủ, tránh bật đèn trần sáng trắng khiến bé tỉnh hẳn.
Ánh sáng lọt qua khe cửa hoặc ánh đèn đường vào sáng sớm cũng dễ làm bé thức dậy sớm hơn mong muốn. Lúc này, rèm cản sáng là giải pháp đơn giản. Bố mẹ có thể tham khảo các mẫu https://remcuathanhvy.com để chọn loại vải dày, kín mép, giúp phòng đủ tối khi cần cho bé ngủ trưa hoặc ngủ đêm. Nên ưu tiên chất liệu dễ giặt, không bám bụi nhiều và dây kéo ở xa tầm với của trẻ để bảo đảm an toàn.
Nhiệt độ và độ ẩm: không quá nóng, không quá lạnh
Mức nhiệt độ thường được khuyến nghị
Nhiều hướng dẫn chăm sóc trẻ gợi ý nhiệt độ phòng ngủ khoảng 24 đến 27 độ C là dễ chịu cho trẻ nhỏ, tùy thể trạng và quần áo bé mặc. Trẻ sơ sinh điều hòa thân nhiệt chưa tốt nên rất dễ bị nóng hoặc lạnh quá mức. Nóng quá khiến bé đổ mồ hôi, quấy khóc, ngủ không yên; lạnh quá khiến bé co người, thức giấc nhiều lần.
Cách kiểm tra bé có đang thoải mái không
Thay vì chỉ nhìn con số trên nhiệt kế, bố mẹ nên sờ gáy hoặc lưng bé. Nếu da ấm khô là ổn; nếu ẩm mồ hôi, hãy bớt một lớp áo hoặc giảm chăn; nếu mát lạnh, cần mặc thêm. Bàn tay và bàn chân của trẻ thường mát hơn thân người nên không phải thước đo chính xác. Tránh đắp chăn dày, quấn quá chặt hay để bé nằm ngay hướng gió trực tiếp từ điều hòa hoặc quạt.
Độ ẩm không khí
Không khí quá khô làm mũi họng bé dễ khó chịu, nghẹt mũi, đặc biệt trong mùa lạnh hoặc khi dùng điều hòa liên tục. Độ ẩm vừa phải, khoảng 40 đến 60 phần trăm, thường dễ chịu hơn. Nếu dùng máy tạo ẩm, hãy vệ sinh thường xuyên để tránh nấm mốc và vi khuẩn phát triển trong bình chứa.
Tiếng ồn: êm đều tốt hơn im lặng tuyệt đối
Không nhất thiết phải giữ căn phòng hoàn toàn yên tĩnh. Những tiếng động đột ngột như cửa đóng mạnh, tiếng chó sủa hay điện thoại đổ chuông mới khiến bé giật mình. Một âm thanh nền nhẹ và đều, chẳng hạn tiếng quạt hay tiếng ồn trắng ở âm lượng thấp, có thể che bớt tiếng động bên ngoài. Nếu dùng thiết bị phát âm thanh, hãy đặt xa giường và để âm lượng nhỏ để không ảnh hưởng đến thính giác của trẻ.
Giường ngủ và đồ dùng: ưu tiên an toàn
Môi trường ngủ lý tưởng phải an toàn trước rồi mới đến tiện nghi. Với trẻ sơ sinh, nên cho bé nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc, ga trải vừa khít. Tránh để gối, thú bông, chăn dày hoặc đồ chơi trong nôi vì có nguy cơ gây ngạt. Không nên cho bé ngủ trên sofa hoặc ghế êm. Quần áo ngủ thoáng, chất liệu cotton mềm thường phù hợp hơn việc đắp nhiều lớp.
Hãy giữ phòng sạch sẽ, thông thoáng, hạn chế mùi nồng như nước hoa phòng, khói hương hay khói thuốc. Những mùi này có thể gây kích ứng đường hô hấp ở trẻ nhỏ.
Thói quen trước giờ ngủ giúp bé vào giấc dễ hơn
Môi trường tốt sẽ phát huy hiệu quả khi đi kèm một nếp sinh hoạt đều đặn. Bố mẹ có thể xây dựng chuỗi hoạt động nhẹ nhàng như tắm ấm, thay đồ, đọc truyện hoặc hát ru, rồi tắt bớt đèn. Làm theo cùng một thứ tự mỗi tối giúp bé nhận ra tín hiệu sắp đến giờ ngủ. Giữ giờ đi ngủ và giờ thức dậy tương đối ổn định cũng góp phần củng cố nhịp sinh học.
Nên đặt bé xuống giường khi đã buồn ngủ nhưng chưa ngủ hẳn, để bé dần học cách tự vào giấc. Quá trình này cần kiên nhẫn, không phải bé nào cũng làm quen nhanh.
Khi nào nên đưa bé đi khám
Dù đã điều chỉnh phòng ngủ hợp lý, nếu bé vẫn ngủ rất kém trong thời gian dài, ngáy to, thở khò khè, ngừng thở ngắn lúc ngủ, đổ mồ hôi nhiều bất thường hoặc quấy khóc dữ dội mỗi đêm, bố mẹ nên đưa bé đến bác sĩ nhi khoa. Một số tình trạng như viêm mũi, trào ngược, thiếu vi chất hoặc rối loạn hô hấp khi ngủ cần được đánh giá chuyên môn, không thể chỉ giải quyết bằng thay đổi môi trường.
Lời kết
Một phòng ngủ phù hợp cho bé không cần quá cầu kỳ. Chỉ cần ánh sáng được kiểm soát theo nhịp ngày đêm, nhiệt độ và độ ẩm ở mức dễ chịu, tiếng ồn êm đều cùng đồ dùng an toàn, bé đã có nhiều cơ hội hơn để ngủ sâu và thức dậy khỏe khoắn. Hãy quan sát phản ứng của con, điều chỉnh từng chút một và kiên trì duy trì nếp sinh hoạt ổn định, bạn sẽ thấy giấc ngủ của cả nhà được cải thiện dần.
